Nüfusu ve yerleşmesi: Afganistan'da; jeopolitik açıdan önemli olan Hindistan, İran ve Orta Asya gibi üç büyük bölgenin yer almasından dolayı farklı etnik gruplar bulunur.
Peştunlar % 44, Tacikler % 25, Hazaralar % 10, Özbekler % 8'dir. Nüfusun büyük çoğunluğu Müslüman'dır ve dörtte üçü kırsal alanlarda yaşar; nüfusun yarısı göçebe ve yarı göçebe bir hayat sürer. Nüfus artışının fazla olduğu ülkede 15 yaşın altındakiler nüfusun % 44.6'sını, 65 yaşın üzerindekiler % 2.4'ünü oluşturur. Halkın gelir seviyesi çok düşük olup dünyanın fakir ülkeleri arasındadır. Okuma yazma bilenlerin sayısı çok azdır. Sovyetler Birliği'nin işgali ile başlayan iç savaşlardan dolayı 6 milyon Afgan ülkesini terk ederek mülteci olmuştur.
Yüksek bir plato üzerinde kurulmuş olan başkent Kabil, ülkenin en önemli merkezidir. İkinci önemli şehri Kandehar ise dinî ve idarî yönden önem taşır.
Ekonomisi: Ülke nüfusunun % 80'i tarım, % 10 sanayi ve % 10 hizmet sektörüyle uğraşır. Tarımdan elde edilen ürünler, ancak halkın ihtiyacını karşılar. Buğday, mısır, arpa, pamuk ve pirinç önemli tarım ürünleri arasındadır. Sanayi bitkilerinden pamuk ve şeker pancarı yetiştirilir. Keçi ve büyük kuyruklu koyun beslenir. Karakul koyunlarının doğmamış yavrularının derisinden astragan denilen çok değerli kürkler yapılır. Bu kürklerden önemli gelir sağlanır. Ayrıca halı ve kilim dokumacılığı da yapılır.
Ülkede kara ve demir yolları çok yetersizdir. Bu sebeple, zengin kömür ve yüksek kaliteli demir yatakları işletilememektedir. Hindukuş dağlarının kuzeyinde petrol yatakları keşfedilmiştir. Krom, bakır, altın, gümüş ve kükürt ile mücevher işlerinde kullanılan kaliteli turkuaz yatakları da bulunur.
ülkenin kalkınması için bazı devletler, doğrudan ve dolaylı olarak yatırımlar yapmışlardır. Meselâ, 1945 yılı öncesinde Afganistan'a, Almanya ve Çekoslovakya'dan alınan bazı teknik yardımlarla dokuma ve şeker fabrikaları ve barajlar yapılmıştır. Daha sonra ABD'nden sağlanan yardımlarla sağlık kuruluşları yapılmış, tarım makine ve aletleri alınmıştır. Ayrıca Almanya, İsveç ve Soyvet Rusya; Afganistan'a baraj, fabrika ve yol yapmak için yardım etmişlerdir. Sovyet Rusya, bir ara Afgan doğal gazını yüksek fiyatla alarak bu ülkeye ekonomik yönden katkıda bulunmuştur.
Afganistan'ın önemli ihraç ürünleri; taze ve kurutulmuş sebze ile meyve, doğal gaz, halı ve karakul koyunudur. İthal ettiği mallar ise petrol, şeker, çay ve imalât ürünleridir. Alış verişini Avrupa, Orta Asya, Japonya, Singapur, Malezya, Hindistan ve Pakistan'la yapar. Türkiye ve Afganistan arasındaki siyasi ilişkiler iyidir. Türkiye, bu ülkeye gereken yardım ve desteği vermektedir. |
